Bouwvocht drogen in een nieuwbouw of na verbouwing

Hoe herkent u bouwvocht?

Tijdens het bouwen of verbouwen komt er veel water in een woning terecht. Dat zit deels in natte bouwmaterialen zoals cement, beton en chape, en deels in regen, sneeuw en vocht die de open ruwbouw binnenkrijgt. Na de werken zit een groot deel van dat water nog altijd in de constructie. Het verdwijnt pas geleidelijk, naarmate alles uitdroogt.

Trekt u te snel in een nieuwe of vernieuwde woning, dan kunt u typische signalen opmerken:

• vochtige of klamme plekken op muren en vloeren;
• een muffe, vochtige geur in pas afgewerkte ruimtes;
• verf die begint te bladderen of behang dat loslaat;
• pleisterwerk dat poederig wordt of loskomt;
• hout dat begint te kromtrekken;
• condens of beslagen ramen door de hoge luchtvochtigheid binnen.

Deze symptomen lijken sterk op die van andere vochtproblemen. Daarom is het in de praktijk niet altijd eenvoudig om met zekerheid vast te stellen dat het écht om bouwvocht gaat. Twijfelt u, dan geeft een onderzoek door een erkende vochtspecialist uitsluitsel over de oorzaak en de ernst.

Wat zijn de oorzaken?

Bouwvocht ontstaat vooral doordat een woning in verschillende fases wordt opgebouwd. Zolang gevel en dak nog niet gesloten zijn, ligt de werf bloot. De belangrijkste oorzaken zijn:

• Weersomstandigheden tijdens de werken. Regen, sneeuw, mist en zelfs dauw dringen in een onbeschermde ruwbouw diep in de materialen.
• Natte bouwmaterialen. Producten als cement, beton en chape worden met water aangemaakt. Terwijl ze uitharden, geven ze dat water langzaam weer af aan de omgeving, waardoor de vochtconcentratie in de woning hoog blijft.
• Een vochtig, koel klimaat. In onze streken verloopt het drogen traag, waardoor het vocht lang in de constructie blijft zitten.

Bouwvocht komt zowel bij nieuwbouw als bij gerenoveerde woningen voor. Bij nieuwbouw treedt het vaker op, omdat de ruwbouw langer aan het weer blootstaat en er meer met natte materialen zoals beton en chape wordt gewerkt. Na een verbouwing is de hoeveelheid bouwvocht meestal kleiner, maar bijvoorbeeld een nieuwe chape of vers pleisterwerk brengt ook dan extra vocht in de woning.

Bouwvocht meten met een bouwvochtmeter

Omdat een muur er aan de buitenkant droog kan uitzien terwijl hij vanbinnen nog nat is, is meten de enige manier om zekerheid te krijgen. Met een vochtmeter of bouwvochtmeter kunt u het vochtgehalte van muren, vloeren en chape opvolgen. Eenvoudige toestellen geven een indicatie aan de oppervlakte, terwijl een specialist met nauwkeuriger apparatuur en metingen op verschillende dieptes een betrouwbaarder beeld krijgt.

Het is vooral belangrijk om het vocht over een langere periode op te volgen: één meting zegt weinig, maar een dalende trend toont dat de woning effectief droogt. Vooral vóór u een vloer afwerkt of de chape betegelt, loont het om te laten controleren of het materiaal voldoende droog is. Een erkende vochtspecialist kan de juiste metingen uitvoeren en interpreteren, en zo het risico op latere schade beperken.

Wat zijn de gevolgen?

Wordt bouwvocht niet de kans gegeven om te drogen, of trekt u te vroeg in, dan kan het schade veroorzaken aan de afwerking en op termijn aan de constructie zelf. Veelvoorkomende gevolgen zijn:

• houtrot in balken, kaders en andere houten delen;
• schimmel op muren, in hoeken en achter meubels;
• aanhoudende, muffe geuren in huis.

Daarnaast tast langdurig vocht de duurzaamheid en de kwaliteit van de woning aan, vermindert het uw wooncomfort en kan het de waarde van het pand drukken. Ook voor de gezondheid is een vochtige binnenomgeving niet bevorderlijk, onder meer voor de luchtwegen. Het loont dus om bouwvocht tijdig en correct te laten drogen.

Hoe laat u bouwvocht drogen?

De beste aanpak begint al tijdens de werken: probeer bouwvocht zo veel mogelijk te beperken door de constructie niet onnodig aan het weer bloot te stellen. Zorg dat gevel en dak tijdig gesloten zijn en scherm de werf waar nodig af. Geef de woning daarna voldoende tijd om te drogen voordat u afwerkt of intrekt. In de praktijk is het verstandig om enkele maanden tussen de ruwbouw en de verhuis te laten, zodat muren, vloeren en plafonds de kans krijgen goed uit te drogen.

Voor het drogen zelf bestaan er enkele courante methodes, die u vaak het best combineert:

Natuurlijk drogen

In de lente- en zomermaanden kunt u een woning op natuurlijke wijze laten drogen. Zet ramen en deuren zo veel mogelijk open en ventileer voortdurend. Plaats meubels enkele centimeters van de muur, zodat ook daarachter lucht kan circuleren. Het is gratis, maar traag, en sterk afhankelijk van het seizoen en het weer.

Bouwdroger (ontvochtiger)

Wilt u sneller resultaat, dan kan een bouwdroger helpen. U kunt zo'n toestel kopen of huren, afhankelijk van hoe lang u het nodig hebt. Het neemt de vochtige lucht op en vangt het onttrokken water op in een reservoir, waardoor de woning aanzienlijk sneller droogt. Laat het toestel niet te bruusk werken: droogt het te snel, dan kunnen er scheuren in muren en pleisterwerk ontstaan. Bij koud weer wordt een bouwdroger doorgaans gecombineerd met verwarming, zodat de vochtige lucht efficiënt kan worden afgevoerd.

Geleidelijk opwarmen

Een bouwdroger werkt het best in combinatie met het voorzichtig en stapsgewijs opwarmen van de woning. Drijf de temperatuur niet te snel of te hoog op, want sterke temperatuurverschillen kunnen krimpscheuren en andere beschadigingen veroorzaken.

Hoe lang duurt het drogen van bouwvocht?

Hoe lang het drogen precies duurt en wanneer de woning droog genoeg is, hangt af van de omvang van het pand, de gebruikte materialen, het seizoen en de hoeveelheid opgeslagen vocht. Een nieuwbouw met veel beton en chape heeft logischerwijs meer tijd nodig dan een beperkte verbouwing. Algemeen geldt dat een woning beter enkele maanden droogt voordat u afwerkt en intrekt, maar een vaste termijn bestaat niet.

Muren die er aan de buitenkant droog uitzien, zijn dat vanbinnen niet altijd al. Daarom is meten betrouwbaarder dan een vaste wachttijd: blijft het gemeten vochtgehalte dalen en stabiliseert het op een normaal niveau, dan is de woning klaar voor afwerking. Een erkende vochtspecialist kan voor uw situatie inschatten hoelang het proces zal duren en controleren of de woning werkelijk droog is.

Bouwvocht of een ander vochtprobleem?

Niet elk vocht in een nieuwe of vernieuwde woning is bouwvocht. Omdat de symptomen erg op elkaar lijken, is het belangrijk de juiste oorzaak vast te stellen, want elk probleem vraagt een andere aanpak:

• Bouwvocht is restvocht uit de bouw of renovatie en verdwijnt na verloop van tijd wanneer de woning droogt.
• Opstijgend vocht (ook optrekkend vocht genoemd) komt voortdurend vanuit de grond omhoog in de muren en droogt niet vanzelf op.
• Condensatievocht of condensvocht ontstaat wanneer vochtige binnenlucht neerslaat op koude oppervlakken, en hangt samen met ventilatie en isolatie.

Blijft een muur nat terwijl de rest van de woning intussen droog is, of duikt het vocht pas op nadat de woning al een tijd droog was, dan speelt er mogelijk een ander vochtprobleem mee. Een vochtdiagnose helpt om bouwvocht te onderscheiden van structurele oorzaken.

Hoeveel kost het?

Er bestaat geen vaste prijs voor het aanpakken van bouwvocht. Wat u betaalt, hangt vooral af van de gekozen aanpak, de omvang van het probleem en wie de werken uitvoert.

• De methode. Natuurlijk drogen kost in principe niets, terwijl het huren of inzetten van een bouwdroger en verwarming wel een kostenpost is.
• De omvang. Een grote woning met veel opgeslagen vocht vraagt meer tijd en middelen dan een kleine, beperkt aangetaste ruimte.
• Zelf doen of uitbesteden. Veel kunt u zelf doen, maar voor de juiste beoordeling en aanpak schakelt u beter een professional in.

Prijzen voor vochtwerken worden meestal berekend per lopende meter of per vierkante meter, maar een betrouwbaar bedrag krijgt u pas na een diagnose ter plaatse. Vraag bij voorkeur bij verschillende erkende vochtspecialisten een offerte aan en vergelijk die. Omdat bouwvocht een normaal en grotendeels te voorzien gevolg is van bouwen, komt het doorgaans niet in aanmerking voor tussenkomst van een verzekering. Of er steun of premies mogelijk zijn, hangt af van uw gewest en van de aard van de werken. Raadpleeg daarvoor de officiële bronnen, zoals Vlaanderen.be in Vlaanderen, energie.wallonie.be in Wallonië of Milieu Centraal in Nederland.

Kunt u bouwvocht zelf aanpakken?

In veel gevallen kunt u zelf al heel wat doen om bouwvocht te laten drogen. Goed en voortdurend ventileren, ramen en deuren openzetten bij gunstig weer, meubels van de muur houden en eventueel een bouwdroger inzetten, zijn maatregelen die u zonder vakman kunt nemen. Voor een nieuwbouw die nog maanden moet drogen, is geduld vaak de belangrijkste factor.

Toch zijn er momenten waarop u beter een erkende vochtspecialist inschakelt: om met metingen te bevestigen dat de woning droog genoeg is voordat u afwerkt, en om uit te sluiten dat er naast het bouwvocht nog een ander vochtprobleem speelt. Zo vermijdt u dat u te vroeg afwerkt en later opnieuw schade krijgt.